Strona główna / Technologie / Słownik
Słownik pojęć
79 haseł zebranych z kart technologii. Przy każdym znajdziesz kartę, w której pojęcie jest użyte.
Aquaplaning
Utrata kontaktu opony z nawierzchnią wskutek klina wodnego; ryzyko rośnie z prędkością i grubością filmu wodnego.
Karty: Grooving
Czas urabialności
Okres, w którym mieszankę można jeszcze prawidłowo ułożyć, zagęścić i wykończyć.
Karty: Beton szybkosprawny
DEF
Opóźnione powstawanie ettringitu; proces destrukcyjny wiązany z nadmierną temperaturą betonu w okresie dojrzewania.
Karty: Beton szybkosprawny
Deskowanie ślizgowe
Boczne formy układarki przesuwające się razem z maszyną; nadają krawędź płyty bez ustawiania form stałych.
Karty: Technologia ślizgowa
Dybel
Gładki pręt stalowy z powłoką, umieszczony pod szczeliną poprzeczną; przenosi obciążenie między płytami i ogranicza uskoki.
Karty: Dylatacje
Dybel (dowel)
Gładki pręt stalowy w szczelinie poprzecznej, przenoszący obciążenie między płytami przy zachowaniu swobody ich ruchów podłużnych.
Karty: Beton szybkosprawny
Dysza obrotowa
Dysza lub zespół dysz wirujących, rozkładający energię strumienia na większą powierzchnię; stosowana przy czyszczeniu.
Karty: Hydromonitoring
Działka robocza
Odcinek nawierzchni wykonany w jednym cyklu betonowania; kończy się szczeliną konstrukcyjną.
Karty: Technologia ślizgowa
FOD
Luźne przedmioty i odłamki na nawierzchni lotniskowej, które mogą uszkodzić statek powietrzny.
Karty: Grooving
FWD
Ugięciomierz dynamiczny; urządzenie do pomiaru ugięć nawierzchni pod obciążeniem udarowym, stosowane m.in. do oceny podparcia krawędzi i współpracy płyt.
Karty: Iniekcja geopolimerowa
Gęstość maksymalna
Gęstość odniesienia wyznaczona laboratoryjnie; do niej odnosi się wymagane zagęszczenie warstwy.
Karty: Beton wałowany RCC
Gniazdo dybla
Wycięcie lub kanał w prefabrykacie, w który wchodzi dybel wklejony w sąsiednią płytę; po montażu wypełniane zaprawą.
Karty: Płyty prefabrykowane
Grinding
Szlifowanie stwardniałego betonu nawierzchni zestawem tarcz diamentowych w celu korekty równości i tekstury.
Karty: Grinding
Grooving
Nacinanie w stwardniałej nawierzchni regularnych rowków piłami diamentowymi w celu poprawy odprowadzania wody.
Karty: Grooving
Gruntownik (primer)
Roztwór nanoszony na ścianki szczeliny w celu zwiększenia przyczepności masy zalewowej.
Karty: Dylatacje
Hydromonitoring
Obróbka powierzchni strumieniem wody pod wysokim ciśnieniem: usuwanie betonu albo czyszczenie nawierzchni.
Karty: Hydromonitoring
Iniekcja pęknięcia
Wprowadzenie materiału w głąb pęknięcia pod ciśnieniem lub grawitacyjnie w celu jego wypełnienia.
Karty: Naprawy żywicami
Kawerna
Pusta przestrzeń między spodem płyty a podbudową lub w samej podbudowie.
Karty: Iniekcja geopolimerowa
Klawiszowanie
Uskok między krawędziami sąsiednich płyt, widoczny i odczuwalny przy przejeździe przez szczelinę.
Karty: Grinding, Iniekcja geopolimerowa, Płyty prefabrykowane
Kord (sznur dylatacyjny)
Walcowata wkładka wciskana w szczelinę; ogranicza głębokość masy zalewowej i zapobiega jej przywieraniu do dna.
Karty: Dylatacje
Kotwa (ściąg)
Pręt ze stali żebrowanej łączący płyty pod szczeliną podłużną; zapobiega rozsuwaniu się pasów.
Karty: Dylatacje
Kryterium otwarcia
Uzgodniona przed robotami minimalna wytrzymałość betonu w konstrukcji, po osiągnięciu której dopuszcza się ruch.
Karty: Beton szybkosprawny
Listwa wibracyjna
Belka z napędem wibracyjnym prowadzona po deskowaniach; zagęszcza i wyrównuje beton układany ręcznie.
Karty: Technologia ślizgowa
Makrotekstura
Nierówności powierzchni w skali ziaren kruszywa i nacięć, decydujące o odprowadzaniu wody spod opony.
Metoda dojrzałości
Szacowanie wytrzymałości betonu w konstrukcji na podstawie zapisu jego temperatury w czasie i wcześniejszej kalibracji dla danej receptury.
Karty: Beton szybkosprawny
Mikrofrezowanie
Płytkie frezowanie bębnem o gęsto rozmieszczonych nożach, dające drobniejszą teksturę niż frezowanie konwencjonalne.
Karty: Grinding
Mikrospękania
Drobne spękania w podłożu wywołane obróbką udarową, osłabiające zespolenie z materiałem naprawczym.
Karty: Hydromonitoring
Mikrotekstura
Szorstkość powierzchni samych ziaren kruszywa; odpowiada za przyczepność przy bezpośrednim styku opony z nawierzchnią.
Karty: Grooving
Mleczko cementowe
Słaba, bogata w zaczyn warstewka na wierzchu betonu, pogarszająca przyczepność materiałów naprawczych.
Karty: Śrutowanie
Mokre na mokre
Układanie warstwy górnej na świeżej, niezwiązanej warstwie dolnej, tak aby powstała jedna, monolityczna płyta.
Karty: Technologia ślizgowa
Mostek
Wąski pasek betonu pozostający między sąsiednimi nacięciami tarcz; po wyłamaniu współtworzy teksturę.
Karty: Grinding
Naprawa na niepełną grubość
Odtworzenie tylko górnej części przekroju płyty, typowo przy uszkodzeniach krawędzi szczelin i odpryskach.
Karty: Beton szybkosprawny
Naprawa na pełną grubość
Usunięcie i odtworzenie betonu na całej grubości płyty, w części lub w całości jej powierzchni.
Karty: Beton szybkosprawny
Odcinek próbny
Fragment nawierzchni wykonany przed robotami zasadniczymi w celu sprawdzenia mieszanki, sprzętu i organizacji robót.
Karty: Technologia ślizgowa
Odprysk (spalling)
Wykruszenie betonu przy krawędzi szczeliny, pęknięcia lub naroża płyty.
Karty: Naprawy żywicami
Odwodnienie dynamiczne
Odpływ wody uwięzionej pod toczącą się oponą poza strefę styku z nawierzchnią.
Karty: Grooving
Okno cięcia
Przedział czasu, w którym beton jest już dość mocny, by krawędzie cięcia się nie wykruszały, a jeszcze nie pękł samoistnie.
Karty: Dylatacje
Opadanie krawędzi
Osiadanie bocznej krawędzi świeżej płyty po wyjściu spod deskowania ślizgowego; sygnał zbyt ciekłej lub niestabilnej mieszanki.
Karty: Technologia ślizgowa
Osad gumy
Warstwa gumy z opon odkładająca się w strefach przyziemienia, zasłaniająca teksturę i obniżająca tarcie na mokro.
Karty: Hydromonitoring
Pęknięcie pracujące
Pęknięcie, którego szerokość zmienia się pod wpływem temperatury lub obciążeń; zachowuje się jak szczelina.
Karty: Naprawy żywicami
Płyta prefabrykowana nawierzchniowa
Element z betonu nawierzchniowego wykonany w wytwórni, przeznaczony do pracy jako płyta nawierzchni, z przygotowanymi połączeniami i uchwytami montażowymi.
Karty: Płyty prefabrykowane
Płyta tymczasowa
Element zamykający wykop na koniec zmiany przy układaniu ciągłym, chroniący wystające dyble do następnego etapu.
Karty: Płyty prefabrykowane
Podnoszenie płyty (slab jacking)
Kontrolowane uniesienie osiadłej płyty do wymaganej niwelety przez wtłoczenie materiału pod jej spód.
Karty: Iniekcja geopolimerowa
Polerowanie kruszywa
Stopniowe wygładzanie powierzchni ziaren pod ruchem, obniżające mikroteksturę.
Karty: Śrutowanie
Pompowanie
Wyrzucanie wody z drobnymi cząstkami podbudowy przez szczeliny i pęknięcia pod wpływem ruchu; prowadzi do powstawania pustek.
Karty: Iniekcja geopolimerowa
Preparat pielęgnacyjny
Środek natryskiwany na świeży beton, ograniczający odparowanie wody z powierzchni.
Karty: Technologia ślizgowa
Przekładka dystansowa
Pierścień rozdzielający sąsiednie tarcze na wale. Jego grubość wyznacza szerokość mostka betonu między rowkami.
Karty: Grinding
RCC
Roller-compacted concrete — beton o sztywnej konsystencji zagęszczany walcami, nie wibratorami wgłębnymi.
Karty: Beton wałowany RCC
Rozściełacz o wysokim zagęszczeniu
Rozściełacz ze stołem wyposażonym w listwy ubijające i wibrację, dający wysoką gęstość warstwy już za maszyną.
Karty: Beton wałowany RCC
Separator
Część urządzenia oddzielająca śrut nadający się do pracy od pyłu i urobku.
Karty: Śrutowanie
Stabilizacja płyty
Wypełnienie pustek pod płytą w celu przywrócenia podparcia, bez zamierzonej zmiany jej wysokości.
Karty: Iniekcja geopolimerowa
Strefa przyziemienia
Część drogi startowej, na której koła statku powietrznego stykają się z nawierzchnią przy lądowaniu.
Karty: Hydromonitoring
Styk świeży
Połączenie pasów, w którym drugi pas układa się, zanim krawędź pierwszego zwiąże i przeschnie.
Karty: Beton wałowany RCC
Styk zimny
Połączenie z pasem już stwardniałym; krawędź bywa wcześniej docinana, a styk nie przenosi obciążeń tak jak szczelina dyblowana.
Karty: Beton wałowany RCC
Szczelina konstrukcyjna (robocza)
Szczelina na pełną grubość płyty na zakończeniu działki roboczej lub w miejscu przerwy w betonowaniu.
Karty: Dylatacje
Szczelina rozszerzania
Szczelina na pełną grubość z wkładką ściśliwą, umożliwiająca wydłużanie się płyt; często to ją określa się mianem dylatacji w węższym znaczeniu.
Karty: Dylatacje
Szczelina skurczowa (pozorna)
Szczelina powstająca przez nacięcie powierzchni płyty piłą; pod nacięciem beton pęka na pełną grubość.
Karty: Dylatacje
Szlam
Mieszanina wody chłodzącej i zeszlifowanego betonu, zasysana przez maszynę i przekazywana do zagospodarowania.
Karty: Grinding, Hydromonitoring
Śruby poziomujące
Regulowane podpory wbudowane w płytę, pozwalające ustawić ją na docelowej rzędnej przed wykonaniem podlewki.
Karty: Płyty prefabrykowane
Śrutowanie
Obróbka powierzchni strumieniem stalowego śrutu wyrzucanego przez turbinę, z odzyskiem ścierniwa w obiegu zamkniętym.
Karty: Śrutowanie
Turbina rzutowa
Wirnik z łopatkami nadający śrutowi prędkość siłą odśrodkową i kierujący go na obrabianą powierzchnię.
Karty: Śrutowanie
Układarka ślizgowa
Maszyna na podwoziu gąsienicowym, która rozkłada, zagęszcza wibratorami wgłębnymi i profiluje mieszankę betonową w jednym przejeździe.
Karty: Technologia ślizgowa
Uskok (faulting)
Trwała różnica wysokości krawędzi sąsiednich płyt na szczelinie lub pęknięciu.
Karty: Iniekcja geopolimerowa
Usuwanie wybiórcze
Zdolność strumienia do usunięcia betonu osłabionego przy pozostawieniu zdrowego, niezależnie od głębokości uszkodzenia.
Karty: Hydromonitoring
Uszorstnienie
Zabieg odtwarzający teksturę wygładzonej nawierzchni w celu poprawy właściwości przeciwpoślizgowych.
Karty: Śrutowanie
Warstwa sczepna
Cienka warstwa materiału nanoszona na podłoże w celu zapewnienia przyczepności materiału naprawczego.
Karty: Naprawy żywicami
Warstwa wyrównawcza
Cienka warstwa podsypki cementowo-piaskowej lub podobnego materiału, profilowana z dużą dokładnością pod spód płyty.
Karty: Płyty prefabrykowane
Wilgotność optymalna
Wilgotność mieszanki, przy której dana energia zagęszczania daje największą gęstość.
Karty: Beton wałowany RCC
Współpraca płyt
Zdolność szczeliny do przenoszenia obciążenia z płyty na płytę przez dyble lub zazębienie kruszywa.
Karty: Iniekcja geopolimerowa
Wytrzymałość na odrywanie
Wytrzymałość warstwy przypowierzchniowej betonu na rozciąganie, badana przed nałożeniem materiałów naprawczych.
Karty: Śrutowanie
Wytrzymałość wczesna
Wytrzymałość betonu w pierwszych godzinach lub dniach, istotna dla terminu przywrócenia ruchu.
Karty: Beton szybkosprawny
Zaprawa podlewowa
Płynna, szybkowiążąca zaprawa wtłaczana pod płytę przez otwory, wypełniająca przestrzeń między płytą a podłożem.
Karty: Płyty prefabrykowane
Zaprawa żywiczna
Mieszanina żywicy z wypełniaczem mineralnym, służąca do odtwarzania ubytków.
Karty: Naprawy żywicami
Zazębienie kruszywa
Mechanizm przenoszenia sił poprzecznych przez nierówne powierzchnie wąskiego spękania lub szczeliny, bez dybli.
Karty: Beton wałowany RCC
Żywica epoksydowa
Dwuskładnikowe spoiwo polimerowe o dużej wytrzymałości i przyczepności, stosowane m.in. do sztywnego łączenia pęknięć, zakotwień i zapraw naprawczych.
Karty: Naprawy żywicami
Żywica metakrylanowa
Szybko utwardzające się spoiwo polimerowe, stosowane w zaprawach naprawczych i do wypełniania drobnych rys.
Karty: Naprawy żywicami
Żywica poliuretanowa
Spoiwo polimerowe dostępne w odmianach od sztywnych po elastyczne; w naprawach betonu używane głównie do wypełnień podatnych i uszczelniających.
Karty: Naprawy żywicami